Historia dos dorsais

Se participaches na Pontevedrada, hai un símbolo que seguro gardas con especial cariño: o noso dorsal de madeira. Colgado do pescozo de cada camiñante, este elemento non é só un número de inscrición; é unha peza única feita a man que encerra unha historia de superación, tradición e compromiso absoluto coa doazón de órganos, sangue e tecidos.

Da natureza ao pescozo do camiñante

Detrás dos máis de 1.000 ou 1.500 dorsais que se entregan en cada edición, hai meses de traballo silencioso liderados por Francisco Pérez-Mirás (Fran) e un pequeno equipo de gardiáns da asociación ASAMPO. O proceso é un ritual artesanal que segue os tempos que marca a propia natureza:

• A colleita na lúa de outubro: a viaxe comeza no outono. A madeira escollida é sempre a abeleira, un arbusto que medra á beira dos ríos e que destaca por ser duro, lixeiro e moi flexible. Para evitar que a madeira rache, as pólas deben cortarse rigorosamente baixo a influencia da lúa de outubro.
• O tempo de secado: unha vez recollidas, as pólas pélanse con coidado e gárdanse para un secado natural que se prolonga durante meses, repousando nun contorno controlado ata ben entrado o inverno.
• O corte de precisión: a finais de xaneiro, coa madeira no seu punto óptimo de secado, as pólas (que chegan a medir máis dun metro) pasan polas mans expertas de José Paz, ebanista e membro da asociación, quen as corta pacientemente en finas pezas redondas ou «toros».
• Lixado, lume e pirograbado: xa no taller de ASAMPO na Casa Azul, cada peza líxase a man ata quedar suave. Despois aplícase o selo a lume cun cuño de ferro para plasmar o logotipo dos dous camiñantes da Pontevedrada e, finalmente, utilízase o pirograbador para personalizar, un a un, o nome do participante, o ano e o seu número de dorsal. Cada pirograbado individual require uns 10 minutos de dedicación absoluta!

A orixe dunha idea diferente

Como moitas das grandes ideas, este dorsal naceu da necesidade e da casualidade no ano 2012. Cando a marcha daba os seus primeiros pasos e o orzamento era cero, Fran —traballador da construción que se recuperaba dunha hernia discal nadando na piscina— deseñou un contavoltas artesanal con pólas de abeleira para non perder a conta dos seus largos.

Ao ver o éxito daquelas madeiras con cordel, propuxo unha tolemia: substituír os habituais dorsais de tea ou papel das carreiras por pezas de madeira artesanais.

«Non lle colles mania, cólleslle cariño… Pensa que todo este esforzo é por unha boa causa.» — Fran, gardián e artesán de ASAMPO.

Hoxe en día, aínda que o volume de camiñantes se multiplicou, o espírito mantense intacto. Cada dorsal é un anaco de bosque galego, un pedazo da historia de ASAMPO e un amuleto cargado de solidariedade que acompaña os participantes nos máis de 60 quilómetros que separan Pontevedra de Santiago.

Cando te colgues o teu dorsal, lembra: leva dentro o tempo, a lúa de outubro e o corazón das persoas que fan posible a Pontevedrada.